Ons Dorp

Ons Dorp

Filmbeelden uit de jaren '50 en '60 van de vorige eeuw. De jaren waarin de Enschedese ondernemer Johan Adolfs en zijn filmers met Paillard Bolex-camera's stad en land afreisden om dorpsfilms op te nemen.

v1.4.219.re0ed6a2c5d
Ondertiteling

Meest recente aflevering

Compilatie

Donderdag 10 december 2020

Compilatie van de uitzendingen in 2020.

Compilatie van de uitzendingen in 2020.

De dorpsfilm van Borculo in 1950.

De dorpsfilm van Gameren in 1968.

Dorpsfilm van Harfsen in 1956.

Dorpsfilm van Westervoort in 1964.

Dorpsfilm van Beneden- en Boven-Leeuwen 1970.

In deze dorpsfilm zie je het Heerde uit 1968. Van gemotoriseerde voertuigen tot de 'ouderwetse boeren', de zeepmaker, de gymnastiekverenigingen en scholen, je ziet ze allemaal voorbij komen.

Nederhemert was in 1963 in trek bij toeristen, dat blijkt uit de beelden van een kleine camping met vintage-caravans en klassieke puntdak-tentjes. Ook beschikt het dorpje over een speeltuin, met onder andere een 12-persoons reuzenschommel. En daar kunnen de kinderen van nu ook nog steeds van genieten.

Dorpsfilm van Alphen aan de Maas in 1966.

De dorpsfilm van Ruurlo in 1966.

De dorpsfilm van Dreumel in 1967.

De dorpsfilm van Vorden in 1949.

De dorpsfilm van Epe in 1954.

De dorpsfilm van Hengelo in 1965.

De dorpsfilm van Wapenveld in 1970.

Dorpsfilm van Kekerdom in 1950.

De dorpsfilm van Zelhem in 1966.

Het is drie jaar voordat de serie op tv zal verschijnen. Maar in Zuilichem hadden ze in 1964 al hun eigen Pipi Langkous. Jetty het sterkste meisje van het dorp neemt het met touwtrekken op tegen alle jongens van de school Tien keer raden wie wint? Het dagelijks leven speelt zich af op en rond de dijk die het dorp tegen de Waal moet beschermen. En als die dijk een paar jaar later wordt verzwaard gaat het Zuilichem dat we op de film zien voorgoed verloren.

In de film van Beek krijgen we een inkijkje in het rijke roomse leven in die dagen: een plechtige doop, niet zoals tegenwoordig in het weekend maar gewoon op een doordeweekse dag. De moeder is er niet bij, ligt nog in het kraambed, maar van de kerk moet er gedoopt worden om te voorkomen dat er een zieltje verloren gaat. Beek is een kinderrijk dorp en die kinderen werken allemaal mee om in het onderhoud van het gezin te voorzien. Knollen afzetten op een of bosbessen plukken in 'de' bos. Of je gaat aan de slag bij een van de twee champignontelers in het dorp. In de film zien we een hecht dorp met rijk bloeiend verenigingsleven en spil daarvan is de schutterij.

De jeugd van Eibergen zal weinig goede herinneringen hebben aan de dorpsfilm die in 1966 werd gemaakt. Want daarin zien we het optreden van 'de beul' ook wel bekend als de schooltandarts. Eibergen is dan een dorp dat een stormachtige groei doormaakt door de uitbreiding van de Rekkense inrichtingen en de komst van militair kamp Holterhoek. Onder leiding van burgemeester Frans Hermsen wordt er volop gebouwd en gesloopt. Overigens niet tot genoegen van alle Eibergers. In die jaren is de textielindustrie nog een belangrijke werkgever en is de invloed van die industrïelen op alle fronten nog merkbaar. En ook toen al werd er gesproken over de doortrekking van de A18. De rest van de geschiedenis is bekend want die doortrekking zou nog vijftig jaar op zich laten wachten.

In Voorthuizen zien we in 1968 opeens het hipste voertuig van die tijd voorbijkomen: de vouwfiets, hardstikke handig behalve dan dat ze in die jaren ook nog wel eens onder het fietsen wilden vouwen. We zien militairen van de nabijgelegen kazernes door het beeld marcheren, in die tijd nog heel gewoon. Maar wat we vooral zien we dorp met een bloeiende middenstand wat voor een deel te verklaren is door de opkomst van het toerisme naar de Veluwe. Het bijzondere aan deze film is dat die in opdracht van Bartimeus werd gemaakt, het instituut voor blinden- en slechtzienden die hiermee nieuwe bronnen van inkomsten weet aan te boren. Het is aan de dan pas 17-jarige Evert Jan van Norden om zoveel mogelijk mensen voor de camera te krijgen. Als dank mag hij een paar keer prominent voor de camera optreden.

In Valburg gingen de kinderen in 1966 al heel vroeg naar de kroeg, uit noodzaak omdat de school met een nijpend ruimtegebrek kampte. Valburg is dan nog een dorp in het wijdse Betuwse land. Pas een jaar later zal worden begonnen met de aanleg van de A15 en nog een paar jaar later met die van de A50. De trots van het dorp is Nieuw Leven, de standerdmolen, die heel vooruitstrevend in die dagen al een vrouwelijke molenaar heeft, of moeten we het over molenaresse hebben? Ze zijn er sowieso vroeg bij want in 1966 heeft Valburg al een bloeiende carnavalsvereniging die de film mag afsluiten.

In Kerkdriel komen we midden in de verkiezingsstrijd van 1970 terecht. De plaatselijke ondernemer Goesten maakt handig gebruik van de situatie door in de afsluitende optocht een aantal reclamewagens voor zijn Lijst 2 mee te laten rijden. Het is sowieso een bijzondere optocht want nooit eerder zagen we een heuse rolschaatsvereniging optreden: de Ker-rolls, beroemd in binnen- en buitenland. En Kerkdriel heeft niet zomaar een fanfare maar een heus jachthoornkorps. Watersport is in opkomst en we zien een heldhaftige demonstratie van de plaatselijke reddingsbrigade. Hart van het dorp is het dan nog dromerige mgr. Zwijssenplein, vernoemd naar de beroemdste zoon van het dorp: bisschop Zwijssen, ooit de eerste aartsbisschop van Nederland.

Lichtenvoorde laat zich in de dorpsfilm van 1960 van een bedrijvige kant zien. Vooral de leerfabrieken geven de toon aan, Herwalt met handtassen en leer voor schoenen en meubels en Hulshof Leder en Metaal met zadels en grote hoeveelheden koffers.Lichtenvoorde heeft in 1960 een prachtig natuurbad (ook wel strandbad genoemd) waar in dat jaar alweer gemengd gezwommen mag worden. Een bijzondere club is Postduivenvereniging De Blauwe Doffer die hun vogels lossen op een plein in het dorp. Bij de optocht is PSV aanwezig, de Protestante Sport Vereniging, die ook een eigen drumband heeft. Een levendige Achterhoekse gemeenschap met heel veel verenigingen.

Het is een winderig dagje als de camera van de dorpsfilmers in 1966 Heelsum bezoekt. Het plaatsje van papierfabriek en pensionado's zit volop in de vernieuwingsfase. De rustzoekers uit het westen komen hier helemaal aan hun trekken, fraaie (wandel)natuur, geen drukke woonplaats en met de bus zo naar de grote stad indien nodig. En de boodschappen die haal je helemaal zelf bij Crum's Wensbediening aan de Prins Bernhardlaan. Daar mag je alles zelf pakken en in je mandje leggen en dan afrekenen bij de kassa bij de uitgang. Aan de oostkant van het dorp staat het door inwoners zelf in elkaar gezette oorlogsmonument. Gemaakt van onderdelen van anti-tankgeschut dat na de bevrijding in de omgeving is verzameld. Een nieuw zorgcentrum en een moderne katholieke (St. Joseph)kerk met een vrijstaande toren staan in de steigers of zijn nog zo goed als nieuw. De kerk heeft ook bij opening nog geen klokken, maar toch beiert het behoorlijk als de deuren opengaan. Creatieve geesten hebben klokgelui op band gezet en met een flink volume door het dorp laten dreunen! Van een echte optocht is in Heelsum geen sprake, we zien wel de wandelclub van de Van Limburg Stirumschool passeren, maar daar blijft het ook bij. Voetbalclub Redichem doet nog een sportieve duit in het zakje en legt een lekker potje op de mat van het sportpark waar ook korfbalclub DKOD de bal in de mand wist te krijgen.

Inwoners van Emst mogen 70 kilometer per uur door hun bebouwde kom rijden, tenminste volgens de verkeersborden in de dorpsfilm van 1964. De filmers van Adolfs zijn er op één van de dagen van het Emster Feest in augustus, dus 27, 28 of 29 augustus. Op het feestterrein zien we versierde fietsen en gekostumeerde mensen, waaronder een jong boertje met een melkbus en een bord met de tekst 'Al is de boer maar klein, zijn product mag er zijn'. Hij zou zo aan kunnen sluiten bij de boerenprotesten van eind 2019. Veel werkende inwoners komen bij de 'wattenkaste' terecht, de fabriek van Utermöhlen waar op grote schaal watten worden geproduceerd voor binnen- en buitenland. Zand, grind en andere zaken worden getransporteerd door twee families Eiland, om ze uit elkaar te kunnen houden rijdt de één in rode vrachtwagens en de ander in blauwe (de rode en de blauwe Eiland). De camera gaat ook nog even aan bij het kleine woonwagenkampje in het dorp. In de afsluitende optocht zien we vier muzikale jongeren met gitaren, die we ook zien spelen, geen echt wilde rock&roll maar soft en swingend. Ook de gasten van de plaatselijke jeugdherberg (NJHC-spandoek) lopen vrolijk mee. Muziekvereeniging Prins Bernhard leidt de muzikale finale in, en het bleef nog lang onrustig in het Veluwse plaatsje.

Het in de oorlog flink gehavende Driel is in 1967 eigenlijk nog steeds bezig met wederopbouw. Inwoners doen het zuinig aan, maken hun eigen kleding, verbouwen hun eigen groente en fruit en veel kinderen helpen thuis of op het land. Ook thuiswerk voor oa de HEVEA-rubberfabriek wordt veel gedaan als bijverdienste. En de band met de bevrijders, de Polen, is zoals het monument aantoont ook dan al stevig. De mannen van de BB (Bescherming Bevolking) sluiten de traditionele optocht al rennend af om te bewijzen dat ze fit zijn en paraat staan.

Hummelo 1956. We blikken terug op het leven van Bennie Jolink, hij is dan 9 jaar en flaneert in zijn korte broek een paar keer voor de camera. De dorpsfilm van Hummelo 1956 is alleen daarom al heel erg de moeite waard om te bekijken.

Op de Maas bij Heerewaarden dobberen woonboten en schokkers, Heerwaarden was ooit een dorp van vissers maar de vervuiling van de rivieren gooide roet in het eten. Op de steenfabrieken gaat het werk gewoon door, dus sjouwen met die kruiwagens is het motto. De camera doet ook nog even het gehucht met de verdwaalde naam Veluwe aan en brengt ook de mooie, nog smalle dijkweggetjes en het Kanaal van Sint Andries in beeld, de plek waar Maas en Waal elkaar bijna raken.

Bij de modezaak van Udo kun je terecht voor stevige werkkleding van K(an)L(anger) M(ee) en op het consultatiebureau worden kinderen gewogen en mag een enkele gelukkige met een grote, donkere bril op op de zonnebank. Harmonie Concordia oefent, net als het dameskoor en we zien ze allemaal terug in de optocht. Na het paraderen voor de camera rennen de jonge, schaars geklede gymnasten snel naar huis, met 9 graden is het een koude dag. De andere deelnemers met een regenjas doen het rustig aan en nemen er na afloop nog ééntje in het plaatselijke café.

Het is een mooie dag want veel mensen zitten buiten, al dan niet in moderne tuinmeubels en op het erf van een boerderij is een draad gespannen en wordt een potje badminton gespeeld. Als de cameraman het naambord van café Alofs in beeld brengt lijkt hij zelf al een tikkie aangeschoten, maar gelukkig houdt hij bij de andere opnames de camera wel recht.
De muzikale familie Heister bespeelt een behoorlijk aantal instrumenten in de voortuin. Pa Heister mag met de sambaballen aan de slag en Herman (verteller bij deze film) zelf blaast dapper op zijn tuba.

Het is populair in die periode dus gaan de inwoners ook aan het Zeskampen en worden (al dan niet in voetbalshirt van Den Dam) allerlei halsbrekende toeren uitgehaald op stelten en meerpersoons-ski's. De optocht is wat aan de korte kant; alleen Schutterij Wilhelmina en Fanfare Sint Jozef paraderen door het Achterhoekse dorpje.

Speelt nu af

Speelt nu af